NE KULPIGU DION!

Estimataj, NE KULPIGU DION! "Kaj afliktigxis David pro tio, ke la Eternulo frapis Uzan, kaj li donis al tiu loko la nomon Perec-Uza, gxis la nuna tago. Kaj ektimis David la Eternulon en tiu tago, kaj diris: Kiamaniere venos al mi la kesto de la Eternulo? Kaj David ne volis transportigi al si la keston de la Eternulo en la urbon de David" (2 Samuel 6:8-10). David supreniris la tronon de Izrael kiu estis promesita post multaj jaroj kurante de unu loko al la alia de Saul, la tiama regxo. Li starigis sin en sia nova cxefurbo. Kiel parto de la rimedoj dankestimi Dion pro tio, Li alportis kune tridek mil virojn elektitajn el Izrael, kaj iris al Baala Juda por alporti la Keston de Interligo en lian cxefurbon. La keston jam estis en tiu vilagxo dum preskau 100 jaroj ekde la tempo kiam la Filisxtoj kaptis gxin. Abinadab estis la gardanto de sankta objekto, do, kiam David venis por gxi, li (Abinadab) volontigis siajn filojn, Uzan kaj Ahxjon, por gardi la keston kiam gxi estis transportita sur nova veturilo al Jerusalem inter fanfaro. Ve, tragika akcidento okazis. En klopodo por preventi la keston de falo pro la bovoj kiuj tiras la veturilon stumblis, Uza etendis kaj kaptis la keston. Li estis frapita senvive de Dio tuj pro lia "peko"! Regxo David afliktigxis pro cxi tio kaj li timis alporti la keston al sia cxefurbo. Li sxajnis kulpigi Dion pri tiu tragedio. Kiel Dio frapis Uzan kiam li (Uza) provis "helpi" Dion? Multaj aferoj misokazis en cxi tiu okazajxo. La Kesto de la Interligo reprezentis la cxeeston de Dio kiu enlogxigxis inter Siaj homoj en speciala maniero (vidu: Eliro 25:22). Sekve, gxi devas esti manipulata kun respektego, ecx en gxia transporto de loko al loko. La Mosea Legxo precizigis ke la Levidoj (esti specifaj, la Kehatidoj) devas porti gxin sur la sxultroj per palisoj kiuj estas trapasitaj tra oraj ringoj alkrocxitaj al la kesto (vidu: Eliro 25:14; Nombroj 4:15). Ecx la Levidoj ne devas tusxi la keston au ecx rigardi en gxin pro gxia sankteco krome riski morton (vidu: Nombroj 4:20). Estas neeble scii kial Davido ne atentis cxi tiujn postulojn, sed li kaj Uza kaj Ahxjo metis la keston sur veturilon kaj iris al Jerusalemo. El sia superfervoreco, Uza ekkaptis la keston por ke gxi ne falu. Li tuj alfrontis la konsekvencon. Kial tiam Davido estis kolera? Kial li kulpigis Dion pro kio tion pro ti ke li (David) agis maljuste? Multaj homoj nuntempe faras similan eraron. Ili volas servi Dion au placxi al Li en iliaj propraj manieroj kiam Dio jam donis specifan manieron veni al Li kaj servi Lin. Jesuo Kristo diris, " Mi estas la vojo kaj la vero kaj la vivo; neniu venas al la Patro krom per mi" (Johano 14:6). Petro re-ehxis tion poste: "...estu sciate al vi cxiuj kaj al la tuta popolo Izraela, ke en la nomo de Jesuo Kristo, la Nazaretano, kiun vi krucumis, kiun Dio levis el la mortintoj, cxi tiu staras sana antau vi. Tiu estas la sxtono, kiun vi konstruantoj malsxatis, kaj kiu farigxis sxtono bazangula. Kaj en neniu alia estas savo; cxar ne estas sub la cxielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj" (Agoj 4:10-12. Vidu ankau: 1 Johano 2:23; 2 Johano 9). En kiuj manieroj vi ankau provas servi Dion au placxi al Li malprave? Negrave kiom sxajne bona estas via servo al Dio, se vi ne faras gxin lau la gxusta vojo, ne kulpigu Dion se li ne akceptas vian servon au ecx frapas vin en Sia propra maniero. Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Pregxu, ke vi ne servu Dion en la malgxusta maniero negrave kiom sxajne bona rimedo.

LA OKDEK-SESA PSALMO

Estimataj, LA OKDEK-SESA PSALMO "Klinu, ho Eternulo, Vian orelon, auskultu min; cxar mi estas mizera kaj malricxa.... Auskultu, ho Eternulo, mian pregxon, Kaj atentu la vocxon de mia petego" (Psalmo 86:1, 6). Psalmo 86 estis supozeble verkita de Regxo Davido, kvankam gxia lokigo inter la psalmoj atributitaj al "la Filoj de Korahx" faris kelkajn homojn dubi gxian Davidan autorecon. Tamen, gxia pleja enhavo kaj arangxo similas tiujn de la psalmoj kiuj estas atributitaj al Davido sen diskutado. La verkisto de cxi tiu psalmo estis sendube en dangxero, kaj li vokis Dion liberigxi lin el liaj malamikoj. La psalmisto konsideris sin kiel iun kiu estas "mizera kaj malricxa" do li pregxis ke Dio audu kaj respondu liajn pregxojn (verso 1). Estas almenau kvin malsamaj specoj de pregxoj en cxi tiu psalmo: Unu, pregxo de protekto: cxar la psalmisto estis atakita de homoj kiujn li konsideris "fieruloj" kaj "anaro da premantoj" en verso 14, Lia unua pregxa punkto estis ke Dio gardu lian vivon (verso 2). Mi povus atesti pri la fakto ke li estis dediciita al kaj fidi al Dio, tial, li pregxis cxi tiun pregxon. Du, pregxo por kompato: trifoje je cxi tiu psalmo, la psalmisto ekkriis al Dio por kompato (versoj 3, 6, 16). Li sciis ke nur Dio povis povas doni al li kompaton. Tri, pregxo de pardono: la psalmisto konsideris Dion kiel pardonantan Dion Kiu estas bona kaj abunda en amo. Per implico, li petas Dion pardoni lin kiam mi kriis al Li. Kvar, pregxo de adorado: malgrau sia situacio, la psalmisto adoris Dion pro Kiu Li estas (versoj 8-10). Kvin, pregxo de laudoj: parenca al la antaua pregxo estas cxi tio. La psalmisto laudis Dion pro tio kion Li faras (versoj 10, 12, 13). Lia situacio ne vindis liajn okulojn pri kiu Dio estas kaj kion Li faris en lia vivo. Estas aliaj pregxoj por gxojo (verso 4), instruo (verso 11), kaj la boneco de Dio (verso 17) ankau en cxi tiu psalmo. La okdek sesa psalmo estas ja inda je meditado. Kia estas via situacio nune? Cxu vi pretas por krii al Dio? Li promesis, "...Voku Min en la tago de mizero; Mi vin liberigos, kaj vi Min gloros" (Psalmo 50:15). Kriu al Li, kaj Li estas preta respondi al vi. Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Eternulo, helpu min ne cxesi krii al Vi, gxis Vi respondos al mi.

NE FORGESU VIAN DION

Estimataj, NE FORGESU VIAN DION "Kaj vi mangxos kaj satigxos, kaj vi benos la Eternulon, vian Dion, pro la bona tero, kiun Li donis al vi. Gardu vin, ke vi ne forgesu la Eternulon, vian Dion, ne observante Liajn ordonojn kaj instrukciojn kaj legxojn, kiujn mi ordonas al vi hodiaux" (Readmono 8:10-11). Unu el la ricevintoj de miaj semajnaj mesagxoj reagis al la mesagxo kiun mi dissendis pasintan semajnon pri la kialo kial homoj precipe la juna generacio ne plu cxeestas pregxejon en la okcidenta mondo. El sia travivajxo dum la pasintaj dek jaroj kiun li travivis en cxi tiu okcidenta mondo, li atentigis ke la kialo kiun mi donis estas nur unu el centoj da kialoj por la malpliigxo en cxeesteco de pregxejo en la okcidenta mondo. Li daurigis listigi multajn aliajn kialojn. Plej multaj el liaj kialoj temas pri la bonfarto de homoj en cxi tiu parto de la mondo. Ilia problemo estas kiel regi la bonfarton, ne la manko de gxi kiel estas la kazo en aliaj partoj de subevoluinta kaj evoluanta mondo. Do, plej multaj homoj en la okcidenta mondo opinias ke ili ne bezonas Dion au la eklezion. La kialoj de cxi tiu homo rememorigas min pri la adiauxa parolo de Moseo al la popolo Izraela je lia maljuneco kiu enhavis avertojn. Unu el tiuj avertoj estis cxi-supra citajxo: ne forgesu vian Dion dum vi fartos bone. Same, la ricxulo en la proverbo de Jesuo Kristo en Luko 12:16 21 ne atentis cxi tiun averton. Li havis abundan rikolton. Lia posedajxo farigxis lia idolo, kaj li forgesis Dion, la Doninton. Tiutage, lia animo estis prenita de li kaj lia posedajxo foriris al aliuloj. Jesuo Kristo klarigis la signifon de ricxeco sen Dio: "Tia estas tiu, kiu kolektas por si trezoron, kaj ne estas ricxa rilate Dion" (Luko 12:21). Estimataj, estos bone cxe vi! Dio kontentigu vin per multaj bonajxoj. Lia bona promeso plenumigxu en via vivo. Tamen, cxu vi ne forgesos Dion, kiam vi estos kontenta pri viaj kordeziroj? Cxu vi ankoraux memoros servi Lin per tio, per kio Li benis vin? Ne estu kiel tiu malsagxa ricxulo nek kiel la homoj en la okcidenta mondo. Loki Dion, la Donanton super la donajxoj estas marko de vera atingo. Ne forgesu vian Dion, dum vi fartas bone. Servu kaj obeu Lin plu. Li rekompencos vin. "Ne provizu al vi trezorojn sur la tero, kie tineo kaj rusto konsumas, kaj kie sxtelistoj trafosas kaj sxtelas; sed provizu al vi trezorojn en la cxielo, kie sxtelistoj nek trafosas nek sxtelas; cxar kie estas via trezoro, tie estos ankaux via koro" (Mateo 6:19-21). Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Pregxu ke via bonfarto ne faru ke vi forgesos vian Dion.

CXU VI ANKAU NE ESTAS KULPA?

Estimataj, CXU VI ANKAU NE ESTAS KULPA? "Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante: Ho filo de homo, profetu pri la pasxtistoj de Izrael, profetu, kaj diru al ili, al la pasxtistoj: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve al la pasxtistoj de Izrael, kiuj pasxtas sin mem! cxu ne la sxafojn devas pasxti la pasxtistoj? La grasaĵon vi mangxas, per la lano vi vin vestas, la grasigitan sxafon vi bucxas; sed la sxafojn vi ne pasxtas" (Jehxezkel 34:1-3). En malpli ol monato de mia restado en Britio, mi malkovris multajn aferojn bedaurindajn pri la okcidenta mondo. Unu el tiuj aferoj estas la malkresko en la nombro da homoj kiuj cxestas pregxejojn, precipe la manko de junularo en plej de la pregxejoj. Multaj pregxejoj jam estis malplenaj kaj estis venditaj pro tio. Cxi tio estas granda zorgo por mi, kaj mi cxiam demandas pastorojn cxi tie tion kion ili faras por alporti la junularon reen en la eklezion. Nur en lasta tempo mi eltrovis ke mi demandis malpravan demandon! Mi renkontis sinjorinon en sxia frua kvindeka agxo kiu diris ke la lasta fojo kiam sxi cxeestis pregxejon estis kiam sxi estis deksesjara. Mi demandis sxin kial sxi cxesis cxeesti pregxejon kaj sxi rakontis al mi amaran veron pri la eklezio cxi tie: la eklezio jam igxas instituciigita kaj la estroj de la eklezio ne vivas per ekzemplo. Sxi citis kelkajn ekzemplojn de la nefaroj kiujn la estroj de la eklezio faras tiam kiuj igxas ecx pli malbonaj nuntempe. Unu el tiaj nefaroj kiujn sxi emfazis estas la fakto ke plej de la estroj de la eklezio plialtigas ricxecon koste de ilia komunumo. Sxi atentigis ke la junularo cxi tie daurigos forlasi la eklezion cxar la homoj de la eklezio ne praktikas tion kion ili predikas. Mi havis neniun elekton ol konsenti tiutage kun sxi cxar mi sciis, ke sxi diris la veron. Ne mirigas, multaj personoj (speciale la pli junaj generacioj) ne plu interesigxas pri la aferoj de la eklezio. La akuzo al la estroj de la eklezio de cxi tiu blanka sinjorino memorigas min pri la gvidantoj de la Izraelidoj en la tempo de Profeto Jehxezkel (vidu: Jehxezkel 34). La Eternulo akuzis cxi tiujn gvidantojn cxar ili estis egoismaj. Ili ne prizorgis pri homoj kiojn ili kondukis. La homoj suferis sub ili dum la gvidantoj daure vivis en abundo. Tio igis la homojn forvagi sercxante atenton. Dio ne estis felicxa kun tiuj gvidantoj kaj promesis teni ilin respondecaj (vidu: verso 10). Cxu vi estas estro de la eklezio? Cxu vi ne estas kulpa de cxi tiu akuzo? Cxu vi ne estas egoisma en malutilo de homoj kiujn vi gvidas? Cxu vi zorgas pri via komunumo? Cxu via komunumo povas sekvi vian ekzemplon au cxu vi atendas ke ili nur obeu viajn mesagxojn? Cxu vi altiras personojn al la eklezio au cxu vi forpelas ilin el la eklezio pro via vivmaniero? Nu, se vi estas nur membro de eklezio, la nefara vivmaniero de via ekleziestroj devas ne forpeli vin el la eklezio. Jesuo Kristo estas nia finfina rolmodelo. Li devus esti via normo (vidu: Hebreoj 12:1-2), ne iu ajn estro de la eklezio negrave kiom ege metita au respektata. Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Eternulo, helpu min ne misgvidi homojn kiujn Vi konfidas al mia zorgo.

ESTAS BONE KUN MIA ANIMO

Estimataj, ESTAS BONE KUN MIA ANIMO "Sed Dio liberigos mian animon el la mano de Sxeol, Cxar Li prenos min" (Psalmo 49:15). La himno, "It is Well with My Soul" estas unu el la popularaj anglaj kristanaj himnoj. Horatio Gates Spafford (1828-1888) verkis gxin. Kiam Spafford estis kvardektrijara kiel aferisto en Chicago, li trapasis financan katastrofon en la Granda Fajro de Chicago de 1871. Li kaj lia edzino ankorau funebris pro la morto de sia filo mallonge antau la fajro, kaj li konstatis ke ili bezonis foriri por ferio. Sciante ke ilia amiko Dwight L. Moody estis predikonta en evangeliaj kampanioj en Anglujo tiun autunon, Spafford decidis porti la tutan familiaron al Anglujo. Liaj edzino kaj kvar filinoj iris antaue per sxipo, kaj li planis sekvi je kelkaj tagoj poste. Tamen, sur la Atlantika oceano, iu fera sxipo frapis tiun sxipon kaj la sxipo dronis gxis post dek du minutoj. Du cent kaj dudek ses vivoj estis perditaj—inkluzive de la kvar filinoj de Spafford. Kiam la postvivintoj estis kondukitaj al la bordo en Cardiff, Wales, S-ino Anna Spafford kablogramis sian edzon per du vortoj: "Savita sole." Spafford rezervigis lokon je sekva sxipo. Dum ili trairis la Atlantikon, la sxipestro montris la lokon kie li opiniis ke la unua sxipo dronis. Tiun nokton, Spafford verkis la vortojn de la himno angle: "When peace like a river attendeth my way. ...it is well, it is well with my soul." [Esperante: "Kiam paco kiel rivero cxeestas mian vojon... estas bone, estas bone kun mia animo."] Unu el la intimaj amikoj de Jesuo Kristo perfidis Lin. Oni arestis, jugxis, kaj kondamnis Lin ke Li mortu sur la kruco. Oni krucumis Lin kaj Li mortis. Tamen, kiel la Psalmisto profetis en Psalmo 49:15, Dio liberigis Lin el la potenco de morto, kaj Li levigxis je la tria tago. La sufero kaj morto de Jesuo Kristo ne estis placxaj, sed Li triumfis sur cxio. Hodiau, oni altigas Lian nomon super cxiu alia nomo "ke en la nomo de Jesuo klinigxu cxiu genuo, de encxieluloj kaj surteruloj kaj subteruloj, kaj cxiu lango konfesu, ke Jesuo Kristo estas Sinjoro, al la gloro de Dio, la Patro" (Filipianoj 2:10-11). Horatio kaj Anna Spafford poste relokigxis al Izraelo kaj farigxis kanaloj de la benoj de Dio al multaj homoj tie. Estis ja bone kun iliaj animoj. Aflikto, tento, malfacilajxo, katastrofo, morto de amato, au io ajn kio okazas al ni ne estas la fino de la vojo. Ne gravas tio kion vi trapasas, la Eternulo ja savos vin el cxio el gxi kaj vi aligxos al Horatio Spafford sincere kanti, "Estas bone kun mia animo, estas bone, estas bone kun mia animo." "Vespere povas esti ploro, Sed matene venos gxojego" (Psalmo 30:5). Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Eternulo, helpu al mi povi fidi al Vi ne gravas tion kio okazas al mi.

DIO PARDONOS, SED...

Estimataj, DIO PARDONOS, SED... “Tiam David diris al Natan: Mi pekis antau la Eternulo. Kaj Natan diris al David: La Eternulo forigis vian pekon, vi ne mortos; sed cxar vi per tiu faro incitis la malamikojn de la Eternulo, tial la filo, kiu naskigxis al vi, mortos” (2 Samuel 12:13-14). Mi ankorau memoras klare renkonton kiun mi havis kun maljuna viro dum gxenerala kunsido de dimancxa lernejo en vilagxa pregxejo antau dudek jaroj. Estis tempo de demando, kaj demando estis demandita pri la vivo de Davido, precipe lia sufero kun Bat-sxeba. La maljuna viro opiniis ke se Dio povis pardoni Davidon post liaj pekoj kun Bat-sxeba, Li pardonos iun ajn kiu pekas kaj venas por pardono. Tiam mia respondo estis (kaj ankorau nuntempe estas) se la maljunulo volis ke tio kio okazis al David okazus al li, li daurigu peki kaj poste venos al Dio por pardono. Dio vere pardonos, sed.... Kio okazis al David post liaj pekoj kaj konfeso? La filo naskita el la adulto mortis (2 Samuel 12:14, 18); estis ne plu paco en la domanaro de David; unu el liaj filoj, Amnon, seksperfortis sian duonfratinon, Tamaron (2 Samuel 13:1-14); alia filo, Absxalom, mortigis Amnonon pro tio (2 Samuel 13:28-29); Absxalom planis pucxon kontrau sia patro, Davido (2 Samuel 15), kaj Absxalom sekse molestis publike dek el la edzinoj de David (2 Samuel 16:21-22). David ja estis pardonita, sed la sekvoj de liaj pekoj estis tro multe. Kvankam, kiel pardonita, la pekoj estis kiel vundo kiu restis en lia vivo eterne (vidu: 1 Regxoj 15:5). Estas multaj Biblio versoj kiuj instruas pri la pardono de pekoj. Jen kelkaj: "Se ni konfesas niajn pekojn, Li estas fidela kaj justa por pardoni al ni niajn pekojn kaj nin purigi de cxia maljusteco" (1 Johano 1:9). "Kiu kasxas siajn pekojn, tiu ne estos felicxa; Sed kiu ilin konfesas kaj forlasas, tiu estos pardonita" (Sentencoj 28:13). "Mian pekon mi konfesis al Vi, kaj mian kulpon mi ne kasxis; Mi diris: Mi konfesos miajn krimojn al la Eternulo; Kaj Vi deprenis la kulpon de mia peko" (Psalmo 32:5). Ankau estas aliaj kiel Levidoj 26:40-42 kaj 1 Regxoj 8:47, sed kio pri la sekvoj de la pekoj? Cxu vi ankau estas de la opinio ke vi povas peki cxar Dio pardonos vin se vi konfesus vian pekon? Bone. Li certe pardonos vin se vi konfesus, sed memoru la sekvon de la peko. Vundo en la korpo neniam povas esti kiel la aliaj partoj de la korpo. Estas pli bone ne peki kaj kuri al Dio por pardono. Li pardonos, sed.... Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Pregxu, ke vi ne ludu kun peko pro la kompato de Dio.

CXU VI ANKORAU BEZONAS INSTRUISTOJN?

Estimataj, CXU VI ANKORAU BEZONAS INSTRUISTOJN? "Cxar kvankam vi jam devus esti instruitaj, vi ankorau bezonas, ke oni instruu al vi, kiaj estas la komencaj elementoj de la orakoloj de Dio, kaj vi farigxis bezonantoj de lakto kaj ne de solida nutrajxo" (Hebreoj 5:12). La ricevantoj de la Epistolo al la Hebreoj estis en turbulenta tempo. Ili alfrontis multajn persekutojn pro ilia jxus trovita fido al la Sinjoro Jesuo Kristo. Anstatau kreskantaj en la fido, multaj el ili kontemplis reveni al judismo. La verkisto de la epistolo devis skribi al ili, en multaj manieroj, por aserti la superecon de Jesuo Kristo super angxeloj, profetoj, pastroj, pastroj de la Malnova Testamento kaj Levidaj legxoj kaj ajna alia persono au afero kiun oni povas pensi. Tiuj junaj kristanoj bezonas esti nutrataj per elementaj principoj de la fido antau ol ili nutros aliajn homojn kiuj fidas en fido post ili. Anstatau esti instruistoj kaj discxipligantoj al junaj kredantoj, ili ankorau bezonas instruistojn kaj gvidantojn kiuj nutru ilin per "lakto". Kiel estas bedaurinde! Estas pli bedaurinde nuntempe vidi multajn tiel nomatajn kristanojn en simila situacio. Tiuj personoj ne povas studi la vorton de Dio sendepende. Ili ne povas pregxi al Dio rekte sen viziti profeton au "patron (au patrinon) en la Sinjoro" kiuj pregxos por ili kaj audos de Dio por ili. Ili ne povas pritrakti vivajn defiojn cxar ili estas ankorau junaj infanoj en la fido. Ili fidas pli al siaj spiritaj mentoroj kaj religiaj gvidantoj pli ol Jesuo Kristo. Anstatau igxi discxipligitaj kaj komenci discipligi aliajn personojn, ili ankorau preferas sucxi lakton de la instruoj de liaj gvidantoj. Ili ne povas stari propre en la fido. Ili ankorau bezonos instruistojn! Estas nenio malbona havante spiritajn mentorojn au donante honoron al "patro (au patrino) en la Sinjoro". Tamen, igi tiajn mentorojn al duon-dioj estas tute nebiblia. La verkisto de la Epistolo al la Hebreoj poste diris, "Tial ankau ni, havante cxirkau ni tian nubegon da atestantoj [la herooj de fido en cxapitro 11], formetu cxion pezan kaj la pekon embarasantan, kaj persiste kuru la kuradon antau ni metitan, direktante la rigardon al la autoro kaj perfektiganto de la fido, Jesuo... [NE ajna mentoro au 'patro (au patrino) en la Sinjoro'] "(Hebreoj 12:1-2). Ni devas alveni "...kun kuragxo al la trono de graco, por ke ni ricevu kompaton kaj trovu gracon por gxustatempa helpo" (Hebreoj 4:16). Cxu vi estas en la kategorio de tiaj homoj? Cxu vi vere kreskas en via kristana fido? Cxu vi ankorau avidas por "lakto" anstatau solida nutrajxo de via fido? Cxu vi estas bone discxipligita kaj preparita en via fido? Cxu vi povas stari propre sen viziti profeton au "patron (au patrinon) en la Sinjoro"? Cxu vi povas discxipligi au instrui aliajn homojn en la vojojn de la Sinjoro? Au cxu vi ankorau bezonas instruistojn kiuj instruos al vi la komencajn elementojn de la vortoj de Dio? Je la servo de Dio, Bayo Afolaranmi (Pastoro). Pregxa Punkto: Pregxu, ke vi povos stari en via kristana fido kaj igxi instruisto/discxipliganto al aliaj anstatau senfine rilatigi vin al mentoro.